Verboden boeken. Verboden vruchten. Of juist onweerstaanbare lectuur?
Verboden boeken. Verboden vruchten. Of juist onweerstaanbare lectuur?
Bijna 12.000 boektitels zijn in het schooljaar 2025-2026 verbannen uit schoolbibliotheken in de Verenigde Staten. Vooral boeken over queer personages, feminisme, kolonialisme en slavernij staan op de zwarte lijst.
Zorgwekkend? Zeker. Maar nieuw is het niet.
Ook in Nederland hielden opvoeders zich vroeger intensief bezig met wat jongeren wel en vooral niet mochten lezen. In katholieke en protestants-christelijke kringen werden boekenlijsten opgesteld, werd gewaarschuwd voor verderfelijke lectuur en moesten ouders en scholen toezicht houden op het leesgedrag van kinderen. Maar de praktijk bleek weerbarstig. Jongeren lazen gewoon wat ze zelf interessant vonden. Soms juist omdat het niet mocht.
In het artikel 'Verboden vruchten neemt historicus Jacques Dane hoofd onderzoek en conservator ons mee naar de geschiedenis van boekcensuur en de strijd om de leeskeuze van jongeren.
Een geschiedenis met een verrassend actuele vraag: kun je jongeren beschermen door boeken te verbieden? Of maak je datgene wat verboden is juist aantrekkelijker?
Misschien is de belangrijkste vraag niet wat jongeren níét mogen lezen, maar hoe we ze leren kritisch, nieuwsgierig en zelfstandig te lezen.
