Hoe kijken Indonesiërs vandaag naar onze collectie over de koloniale geschiedenis?
Hoe kijken Indonesiërs vandaag naar onze collectie over de koloniale geschiedenis?
Die vraag stond centraal in het onderzoek van Maria Putri, die de afgelopen periode onderzoek deed binnen het Nationaal Onderwijsmuseum in het kader van haar master Applied Museum and Heritage Studies aan de Reinwardt Academie.
Voor haar onderzoek keek Maria samen met Indonesische studenten, geschiedenisdocenten en andere deelnemers naar educatieve materialen uit onze collectie over Nederlands-Indië. Niet alleen naar wat er op de afbeeldingen te zien is, maar vooral naar de vraag: wat zien we als we deze objecten bekijken vanuit een Indonesisch perspectief?
De uitkomsten zijn waardevol voor ons als museum.
De deelnemers herkenden in de collectie niet alleen landschappen, landbouw en het dagelijks leven, maar ook de koloniale verhoudingen die in deze beelden besloten liggen. Thema's als ongelijkheid, uitbuiting, de blik van de kolonisator en het romantiseren van het koloniale leven kwamen nadrukkelijk naar voren. Daarbij bleek hoe sterk historische context de betekenis van een object kan veranderen. Een afbeelding die op het eerste gezicht idyllisch of neutraal lijkt, kan een heel andere betekenis krijgen wanneer zichtbaar wordt wie er wordt afgebeeld, onder welke omstandigheden mensen werkten en welke machtsverhoudingen achter het beeld schuilgaan. En er is een duidelijke behoefte om die perspectieven een plek te geven.
Voor ons is dit onderzoek daarom meer dan een interessante reflectie op onze collectie. We gebruiken de inzichten van Maria in de ontwikkeling van onze nieuwe tentoonstelling Koloniale klaslokalen.
Het onderzoek helpt ons om scherper te kijken naar de teksten, context en perspectieven die we bij de objecten presenteren. Het onderstreept bijvoorbeeld het belang van het expliciet benoemen van arbeidsomstandigheden, ongelijkheid, koloniale machtsstructuren en geweld – onderwerpen die in de oorspronkelijke onderwijsbeelden vaak nauwelijks zichtbaar zijn.
We willen Maria bedanken voor haar scherpe onderzoek, de gesprekken die zij heeft gevoerd en de manier waarop zij Indonesische perspectieven heeft verbonden aan onze collectie en tentoonstellingspraktijk.
Het onderzoek is voor ons een belangrijke stap in de ontwikkeling van de tentoonstelling én in het verder vormgeven van onze samenwerking met Indonesische partners en gemeenschappen.
Want wie geschiedenis wil vertellen, moet niet alleen kijken naar de bronnen die in de collectie aanwezig zijn. We willen ook luisteren naar de mensen die zich in die geschiedenis herkennen. Dat gesprek zetten we voort.