Uitgelicht: Welcome boys

Tekenleraar Willem Arend Engel (1903-2000) verzamelde tijdens zijn werkzame leven mooie en bijzondere tekeningen van leerlingen. Zijn werkplek waren hogere burgerscholen (hbs) en middelbare meisjesscholen (mms) in Meppel, Dordrecht en Hilversum. De leerlingentekeningen uit de jaren vijftig en zestig zijn thematisch geordend: “onderweg en pech”, “gevangenschap”, “diepzee”, “rampen”, “1940-1945”, “maanlandingen”.

In de decennia na 1945 werd in het lager en middelbaar onderwijs tijdens de tekenles steeds meer de nadruk gelegd op de belevingswereld en de zelfontplooiing van leerlingen. Het traditionele “natekenen” maakte plaats voor “vrije expressie”. Bij een breed thema als bijvoorbeeld “gevangenschap”, selecteerde Engel naast tekeningen van concentratiekampen ook voorstellingen van eenzame meisjes voor vensters.

De verzameling van W.A. Engel bevat veel tekenwerk over de Tweede Wereldoorlog: gevechten in de lucht en op het land, vernielde huizen, tekeningen met hakenkruizen en opschriften als “Weg met de nazi’s”. Ook de “Bevrijding” is een regelmatig terugkerend onderwerp, dat door de meeste leerlingen overigens op vrijwel dezelfde wijze in beeld werd gebracht: Nederlandse vlaggen, militaire voertuigen van de bevrijders, een spandoek met WELCOME BOYS.

Op de hier afgedrukte tekening – waarschijnlijk uit 1955, bij de viering van 10 jaar bevrijding – zien we linksboven in beeld een man met een lange grijze baard en een rond brilletje; wellicht representeert hij een onderduiker. De jongen rechts naast de boom houdt een spandoek in de lucht waarop in spiegelbeeld “Oranje boven” is geschreven. De maker of maakster van deze tekening, een eersteklasser van een hbs of een mms te Hilversum, hield van details: kijk hoe de kleding, voertuigen en militaire insignes in beeld zijn gebracht.
De bekende zwart/wit foto’s van de bevrijding verbleken bij de kleurenpracht van deze tekening.

De door W.A. Engel verzamelde leerlingentekeningen zijn overgedragen aan het Nationaal Onderwijsmuseum te Dordrecht en zijn te zien in de tentoonstelling In Perspectief – de mooiste tekeningen uit de collectie (t/m oktober 2019)